زمینه‌های ژئوپلیتیکی بحران افغانستان

ژئوپلیتیک به‌مثابه یکی از مؤلفه‌های بنیادین در پویش‌شناسی منازعات و بی‌ثباتی‌های سیاسی، به‌ویژه در کشورهای واقع‌شده در مناطق راهبردی، نقشی محوری ایفا می‌کند. افغانستان با برخورداری از موقعیتی ژئواستراتژیک در نقطه اتصال آسیای مرکزی و جنوبی، هم‌مرزی با قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی، حضور در کریدورهای انرژی و ترانزیت بین‌المللی و واقع شدن در کانون چهار زیرسیستم ژئوپلیتیکی منطقه‌ای از اهمیت راهبردی برخوردار است. این ویژگی‌ها، افغانستان را طی دو قرن گذشته به عرصه‌ای برای رقابت و منازعه مستمر قدرت‌های بزرگی چون: بریتانیا، اتحاد شوروی، ایالات متحده امریکا و ناتو و بازی‌گران منطقه‌ای تبدیل کرده است.
این پژوهش با تکیه بر چارچوبی نظری تلفیقی از دیدگاه‌های کلاسیک و نوین ژئوپلیتیکی، جایگاه افغانستان را در دو مقطع تاریخیِ جنگ سرد و نظم نوین جهانی تحلیل می‌کند. هدف پژوهش این است که با واکاوی علمی پیوند میان موقعیت ژئوپلیتیکی و استمرار بحران‌های سیاسی ـ امنیتی، امکان ارائه درکی واقع‌گرایانه از ریشه‌های بی‌ثباتی تاریخی افغانستان و راهکارهای نظری برای دستیابی به ثبات پایدار فراهم گردد.